Inleiding
De Stichting Röntgen Apeldoorn (SRA) is op 23 mei 2019 opgericht om de initiatieven van de Röntgen Initiatiefgroep Apeldoorn (RIGA) een formele basis te geven.
Die initiatieven zijn in de statuten van SRA als volgt verwoord:
1. De stichting stelt zich ten doel om in het kader van de bescherming van het erfgoed de persoon Wilhelm Conrad Röntgen, als ex-dorpsgenoot, en voor het belang van zijn ontdekking voor de medische wereld, de wetenschap en industrie, een blijvende plaats in de Apeldoornse en Nederlandse samenleving te geven, onder andere door kennisdeling te stimuleren, in te spelen op toekomstige ontwikkelingen en bovenregionale en multidisciplinaire samenwerkingsprojecten te initiëren. Dit doel wordt verwezenlijkt in de ruimste zin des woords.
2. De stichting tracht haar doel te bereiken door het bijeenbrengen van de benodigde gelden ten behoeve van het tot stand brengen en plaatsen van een gedenksteen in het plaveisel voor het voormalige woonhuis van W.C. Röntgen in Apeldoorn, het inrichten van een herinneringsplek voor W.C. Röntgen in Gelre ziekenhuizen Apeldoorn, het tot stand brengen van een interactief kennispaviljoen in het CODA-museum te Apeldoorn en het onderzoek naar een permanent Röntgenmuseum.
3. De stichting heeft het maken van winst uitdrukkelijk niet ten doel.
Deelprojecten
De concrete plannen, die uit de doelstellingen van de SRA zijn voortgekomen, zijn inmiddels gerealiseerd en zijn weergegeven op de website van de stichting: www.rontgen-apeldoorn.nl waaronder:
1. Viering jubileum 125 jaar röntgenstralen met een zeer geslaagd symposium en de opening van eenRöntgen expositie in museum CODA.
2. Conservering van de “eerste steen” gelegd door Röntgen op 5 jarige leeftijd in een van de muren van het woonhuis van de familie Röntgen.
3. Een prominente plaats voor een bronzen borstbeeld van Röntgen in een van de hoofdgangen van Gelre ziekenhuizen Apeldoorn.
4. Verschillende decoratieve wanden met informatie over Röntgen en zijn ontdekking en toepassingen daarvan op en nabij de röntgenafdeling van Gelre Ziekenhuizen.
5. Veel aandacht voor Röntgen in lokale pers, via uitzending Gelderse TV, lokale radio en vele lezingen voor uiteenlopende gremia, clubs, verenigingen en enkele scholen.
6. Eenmalig is de Röntgen Award uitgereikt. Op 31 oktober 2023 vond de uitreiking van een oorkonde en geldbedrag plaats aan de winnaars.
7. Röntgen is opgenomen in het “Grote Verhaal van Apeldoorn” waaruit blijkt hoe belangrijk hij is binnen de geschiedenis van Apeldoorn.
Bestuur en Comité van Aanbeveling
Het Bestuur van de SRA bestond in 2024 ongewijzigd uit:
Voorzitter: J.L.M. (Jos) de Win, radioloog n.p.
Secretaris: F.H.L. (Frits) Bröker, radioloog n.p.
Penningmeester: mr. J.C.M. (Ans) Elderman
SRA wistt zich gesteund door een Comité van Aanbeveling:
dr. U. (Uwe) Busch, Directeur Deutsches Röntgen-museum Remscheid (D)
Prof. dr. J. (Jos) van Engelshoven, emeritus-hoogleraar radiologie MaastrichtUMC+
dr. M.M.G. (Mieneke) Te Hennepe, conservator Rijksmuseum Boerhaave Leiden.
Mr. L.C. (Leo) Kok, oud-notaris te Apeldoorn
G.J. (Ben) Mouw, voorzitter Stichting Erfgoedplatform Apeldoorn
drs. C.E.M. (Carin) Reinders, directeur/bestuurder CODA, Apeldoorn
dr. P. (Peter) Wensing, voorzitter Ned. Ver. voor Radiologie tot mei 2020
Prof. dr. W.M. (Mathias) Prokop, hoogleraar RadboudUMC Nijmegen. Prof. dr. Ir. F.W. (Frans) Zonneveld, emeritus-hoogleraar beeldvormende technieken UMCUtrecht, secretaris historische commissie Ned. Ver. voor Radiologie
H. (Hans) Wesselink, oud-directeur Rabobank Apeldoor
Activiteiten
Nadat 2021 het uitgestelde RÖNTGENJAAR 2020 is geworden met belangrijke activiteiten op 10 september, 1 oktober en 5 november, zijn 2022, 2023 en ook 2024 jaren geworden waarbij de gerealiseerde projecten minder tijd en inspanningen vergden.
Omdat de Röntgen-exposities in CODA gedurende 2024 tijdelijk ontmanteld waren wegens modernisering en herinrichting van de gehele bibliotheek is er verspreid over het jaar diverse malen overleg geweest tussen de SRA bestuursleden en mw Leonieke Terlouw, vakspecialist erfgoededucatie en namens CODA belast met de herinrichting van de nieuwe Röntgen-expositie. Op 6 oktober 2024 is de nieuwe expositie, de ‘Röntgen hotspot’ op de eerste etage van de bibliotheek officieel geopend. Het verheugt ons dat onze vurige wens om de Röntgen expositie op één plek te concentreren daarmee in vervulling is gegaan.
Bovendien heeft de expositie een andere opzet gekregen waarbij o.a een poging is gedaan om de sfeer van Röntgens laboratorium enigszins na te bootsen. Ook werden diverse interactieve elementen toegevoegd. De laatste toevoeging werd door de SRA gerealiseerd in de vorm van een skelet animatie. Staand voor een groot scherm ziet de bezoeker zijn bewegingen real-time als een skelet weergegeven. Vermeldenswaard is nog dat Willem Röntgen vanaf 2024 prominent deel uitmaakt van “Het Grote Verhaal van Apeldoorn”, een kroniek met verhalen over de stad en regio door de eeuwen heen.
We hebben de toezegging gekregen dat de expositie voor 10 jaar te bezoeken zal zijn.
De heren Bröker en De Win woonden in 2025 beurtelings de deelnemersbijeenkomsten van Erfgoed Platvorm Apeldoorn bij.
Bijeenkomsten en vergaderingen:
De SRA bestuursvergaderingen vonden plaats met een gemiddelde van een maal in de twee maanden. Daarnaast vond veel bestuursoverleg plaats via e-mail.
SRA is aangesloten bij Stichting Erfgoedplatform Apeldoorn. Dit platform stimuleert en faciliteert samenwerking tussen de aangesloten Apeldoornse cultuurhistorische organisaties, niet alleen organisatorisch maar ook financieel.
Subsidies en sponsoring:
Het realiseren van de plannen van SRA is onmogelijk als er geen subsidies en sponsorbijdragen worden verstrekt. Het is in deze tijd een grote uitdaging om de benodigde gelden te verkrijgen.
Liquidatie:
Nu het einde van 2025 nadert, heeft het bestuur zich afgevraagd of het zinvol is om de stichting nog in stand te houden. Immers de zaken zoals hierboven genoemd vergen geen onderhoud. Bovendien was de stichting opgericht om de activiteiten gedurende 5 jaren te ondersteunen.Dit in acht nemend hebben we besloten om de stichting per 31 december 2025 op te heffen. Dit onder dankzegging van allen die ons de afgelopen jaren gesteund hebben met donaties, bruiklenen en persoonlijkeinzet.
Dit betekent dat dit het laatste jaarverslag van de “Stichting Röntgen Apeldoorn” is
Opgesteld 30 december 2025 door J.L.M. de Win, voorzitter met akkoord van penningmeester mr. J.C.M. Elderman en secretaris F.H.L. Bröker.
Alle activiteiten van de stichting konden tot stand komen door samenwerking tussen Stichting Röntgen Apeldoorn / RIGA en CODA Museum en de diverse projecten werden mede mogelijk gemaakt door bijdragen van:
Subsidie: Provincie Gelderland
Fondsen: Mondriaan Fonds, Zabawas, Prins Bernard Cultuur Fonds,
Excellent partner: Siemens Healthineers, Philips.
Hoofdsponsoren: Gelre ziekenhuizen, Hollander Techniek, Nederlandse Vereniging voor Radiologie, Rotaryclub Apeldoorn, Stichting Erfgoed Platform Apeldoorn, Van Reekum Stichting, Stichting Vrienden van Gelre
Initiatiefsponsor: Gemeente Apeldoorn, Nijmeegs Radiologisch Genootschap, Vakgroep radiologie en nucleaire geneeskunde Gelre ziekenhuizen Apeldoorn.
Naamsponsor: AAwebdesign, Bevolkingsonderzoek Oost, Afdeling Radiologie Gelre ziekenhuizen Apeldoorn, Ottow, 055Ondernemen, ING bank, Intrapec BV, Stichting Radiotherapiegroep, Rotaryclub Apeldoorn Sprengen. de Win, Bröker, Kingma, Robusta BV en particuliere giften.
Met dank aan: Gerrit van Rijn, Henk Dijkstra, AACC, Bartel Erfgoed Advies, De Bie, Hoogenberg- Wegerif, Medic Foundation, Arie van ‘t Riet, Centrum voor Radiologisch Erfgoed binnen het Trefpunt voor Medische Geschiedenis te Urk, Carl Zeiss Industrielle Messtechnik GmbH.